Drie keuzes
| Keuze | Gevolg | Hoe |
|---|---|---|
| Zuiver aanvaarden | Alle bezittingen en alle schulden, ook wanneer de schulden groter zijn dan het bezit. Schulden komen dan uit het eigen vermogen. | Gebeurt vanzelf door gedrag, of met een verklaring bij de rechtbank |
| Beneficiair aanvaarden | Erfgenaam is alleen aansprakelijk tot de omvang van de nalatenschap. Wel een wettelijke vereffeningsprocedure. | Verklaring bij de griffie van de rechtbank, tegen griffierecht |
| Verwerpen | Geen bezittingen, geen schulden. De erfgenaam wordt geacht nooit erfgenaam te zijn geweest. | Verklaring bij de griffie van de rechtbank, tegen griffierecht |
Wie twijfelt over de omvang van de schulden, kiest voor beneficiair aanvaarden. Dat is de veilige middenweg en kan zolang er nog geen zuivere aanvaarding heeft plaatsgevonden.
De wettekst
Artikel 4:192 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek: een erfgenaam aanvaardt de nalatenschap zuiver wanneer hij zich ondubbelzinnig en zonder voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam gedraagt doordat hij overeenkomsten aangaat strekkende tot vervreemding of bezwaring van goederen van de nalatenschap of deze op andere wijze aan het verhaal van schuldeisers onttrekt.
Dat criterium is in 2016 versmald door de Wet bescherming erfgenamen tegen schulden. Sindsdien is niet elke handeling in de woning risicovol. Bepalend is of iets wordt onttrokken aan schuldeisers.
Beheren tegenover beschikken
| Wel toegestaan, dit is beheer | Niet doen, dit is beschikken |
|---|---|
| De woning leeghalen en schoonmaken | Meubels of sieraden verdelen onder familie |
| Inboedelgoederen opslaan | De auto of de inboedel verkopen |
| Spullen zonder economische waarde afvoeren naar kringloop of verwerker | Een waardevol horloge of schilderij meenemen |
| De uitvaart regelen en betalen uit het saldo | Rekeningen van de overledene selectief betalen uit eigen geld |
| Post openen en administratie ordenen | Een lopend abonnement of contract overzetten op eigen naam |
De praktische regel
Alles wat verkoopbaar is, blijft staan of gaat naar een afgesloten opslag totdat de keuze over de nalatenschap is gemaakt. Alles wat evident geen waarde heeft, mag weg. Bij twijfel over een voorwerp: fotograferen en laten staan.
Termijn
Er staat geen harde wettelijke termijn op de keuze, maar de kantonrechter kan op verzoek van een belanghebbende, bijvoorbeeld een schuldeiser of de verhuurder, een termijn stellen. En de huurovereenkomst loopt intussen af aan het eind van de tweede maand na het overlijden, wat in de praktijk de echte deadline is.
Wie na een zuivere aanvaarding wordt geconfronteerd met een onbekende schuld, kan de kantonrechter binnen drie maanden na de ontdekking vragen alsnog beneficiair te mogen aanvaarden. Dat is een uitzondering en geen vangnet.
Als iedereen verwerpt
Verwerpen alle erfgenamen, dan is er niemand die de woning hoeft leeg te halen. De verhuurder ruimt in dat geval zelf en verhaalt de kosten op de nalatenschap. Blijft daar niets van over, dan draagt de verhuurder de kosten. Een kantonrechter kan een vereffenaar benoemen wanneer er wel bezit is maar geen erfgenaam die het afwikkelt.
Waar te melden
De verklaring van aanvaarding of verwerping gaat naar de griffie van de rechtbank in het arrondissement waar de overledene woonde. Informatie en formulieren staan op https://www.rechtspraak.nl. Het boedelregister waarin de verklaringen worden opgenomen, is bij diezelfde rechtbank in te zien.
Veelgestelde vragen
Mag de woning leeggehaald worden voor de keuze is gemaakt?
Ja, zolang het bij beheer blijft: ruimen, opslaan en afvoeren van waardeloze zaken. Verkopen of verdelen niet.
Telt het betalen van de uitvaart als zuiver aanvaarden?
Nee. Het regelen en betalen van de uitvaart wordt niet gezien als zuivere aanvaarding.
Wat kost beneficiair aanvaarden?
Griffierecht bij de rechtbank, een bedrag van enkele tientallen tot ruim honderd euro per verklaring. Een notaris of advocaat inschakelen kost extra.
Geldt dit ook voor kleinkinderen?
Ja. Wanneer een kind verwerpt, komen diens kinderen in de plaats. Minderjarigen aanvaarden altijd beneficiair.